How To Evaluate Dust Collection System Performance?

Toz Toplama Sistem Performansı Nasıl Değerlendirilir?

Birçok endüstriyel işletme, çalışmakta olan toz toplama sistemlerinin performansını nasıl değerlendireceği konusunda bilgi arayışındadır. İşletme sahiplerinin başvurduğu birçok araştırma ve makale, değerlendirmeyi filtrasyon verimliliği üzerinden yönlendirmektedir. Ancak bir toz toplama sisteminin performansı değerlendirilirken, filtre ünitesinde kullanılan filtrelerin teorik verimliliğinin yanı sıra dikkate alınması gereken başka faktörler de bulunmaktadır. Sistemin kirletici kaynaktan tozu ne kadar etkin bir şekilde uzaklaştırabildiği ve filtre ünitesinden sonra atmosfere/çevreye ne kadar toz saldığı (emisyon değeri) değerlendirilmesi gereken diğer önemli unsurlardır.

Kirletici Kaynaktan Tozun Uzaklaştırılması

Birçok endüstriyel proseste toz, duman, yağ buharı veya toksik gazlar oluşur. Sağlığa zararlı olan bu partiküller genel olarak “kirletici” olarak adlandırılır. Kirleticiler, çalışma ortamına yayılmadan önce toz toplama, duman emiş veya yağ buharı emiş sistemleri tarafından yakalanmalı ve sağlık riski oluşturmadan filtre ünitesine taşınmalıdır. Aksi takdirde, özellikle proses operatörleri olmak üzere fabrikada çalışan tüm personel ve diğer canlılar için ciddi sağlık riskleri oluşur. Bu durum “maruziyet (exposure)” olarak adlandırılır.

Üretim süreciniz boyunca; rahatsız edici tozlara, dumanlara, yağ buharına veya gazlara maruziyet seviyenize dikkat etmeniz gerekmektedir. Birçok ülke bu konuda mevzuatlar yayımlamış ve çeşitli toz, duman ve gazlar için maruziyet sınır değerleri belirlemiştir. İşverenler, çalışanlarını bu maruziyetten korumakla yasal olarak yükümlüdür. Aksi durumda ciddi yasal yaptırımlar ve cezalar ile karşılaşılabilir. Bu durum, işletmelerin sürdürülebilirliğini olumsuz etkilerken, tercih edilen tedarikçi konumunun kaybedilmesine de neden olabilir. Etkin çalışan toz toplama ve duman emiş sistemleri sizi ve çalışanlarınızı bu risklerden korur.

Maruziyet seviyesi, iş sağlığı ve güvenliği uzmanları ve akredite denetçiler tarafından ölçülür ve raporlanır. Bu uzmanlar, çalışanlarınızın soluduğu havadan numuneler alır. Bu sürecin amacı, çalışanlarınızın görevlerini yerine getirirken maruz kaldıkları kirletici konsantrasyonlarının ortalama veya en yüksek değerlerini belirlemektir. Eğer maruziyet seviyeleri belirlenen sınırların üzerindeyse, bu durum etkin bir toz toplama sistemine sahip olmadığınızı gösterir. Bu durumda fabrikanızdaki kirletici kaynakları ve üretim süreçleri incelenmeli, maruziyet limitinin aşılmasına neden olan kaynak tespit edilmelidir.

Tespit edilen noktalarda etkili emiş sağlamak için toz toplama konusunda uzman bir temiz hava profesyonelinden destek alabilirsiniz. Temiz hava uzmanları, toz toplama sisteminin emiş performansını ve yeterliliğini kontrol ettikten sonra, sizin için en uygun emiş davlumbazı tipini, boyutunu ve konumunu belirler. Emiş davlumbazı kirletici kaynağa ne kadar yakın olursa, hem maruziyet seviyesi hem de gerekli hava debisi o kadar düşük olur. Gerekli hava debisinin düşmesi enerji tasarrufu sağlar ve işletme maliyetlerinizin azalmasına katkıda bulunur. Temiz hava uzmanlarının yapacağı incelemeler sırasında yeni kirletici kaynakları da tespit edilebilir. Bu alanlarda etkili bir toz toplama sistemi kurulması maruziyet seviyesini düşürecektir.

Doğru tasarlanmış bir emiş davlumbazı, toz toplama sisteminin en kritik unsurlarından biridir. Çünkü toz toplama sistemi yalnızca filtre ünitesine giren havayı filtreleyebilir. Başka bir deyişle, eğer davlumbaz kirleticiden çıkan toz ve dumanın sadece %20’sini yakalıyorsa, toz toplama ünitesinin diğer bileşenlerine ne kadar yatırım yapılırsa yapılsın, filtre ünitesi toplam kirliliğin yalnızca %20’sini filtreleyebilir. Geriye kalan %80’lik kirlilik ortama yayılır ve maruziyet seviyesini artırır. Davlumbaz tasarımı ve konumu doğru şekilde belirlendiğinde, açığa çıkan toz ve dumanın tamamı (veya büyük kısmı) yakalanabilir.

Davlumbaz tarafından yakalanan toz, duman veya yağ buharını filtre ünitesine taşıyan kanal sistemi de tasarımın kritik bileşenlerinden biridir. Toz toplama sisteminde kanal tasarımının neden kritik olduğunu anlattığımız “Doğru Kanal Projesi Tasarruf Sağlar” başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

Yüksek Filtrasyon Verimine Sahip Filtre En İyi Filtre midir?

Kirletici kaynaktan toz, duman veya yağ buharının ne kadar etkin şekilde uzaklaştırıldığını belirledikten ve gerekli iyileştirmeleri yaptıktan sonra filtre ünitesi teknolojisinin değerlendirme aşamasına geçebilirsiniz. İyi tasarlanmış ve üretilmiş bir fan; hat boyunca oluşan basınç kayıplarını aşarken gerekli hava debisini optimum enerji tüketimi ile sağlayan fandır. İyi tasarlanmış ve üretilmiş bir filtre ünitesi ise, kendisine taşınan kirleticileri etkin şekilde uzaklaştırırken uzun bakım aralıkları ve uzun filtre ömrü sunan bir ünitedir. Bir filtre ünitesinin en yüksek filtrasyon sınıfına sahip olması, onu en verimli ve doğru filtre ünitesi yapmaz. En iyi filtre üniteleri; yüksek filtrasyon verimini, uzun ömürlü filtreler ve minimum bakım ihtiyacı ile birlikte sunan ünitelerdir.

Elbette filtre elemanlarının verimliliği önemlidir. Ancak bu değere tek başına bakmak yanıltıcı olabilir. H14 sınıfı bir HEPA filtre yüksek filtrasyon verimine sahiptir; ancak her hafta değiştirilmesi gerekiyorsa sizin için doğru sistem değildir. Daha yeni teknolojiler ile değiştirilmesi, işletme maliyetlerinizi önemli ölçüde düşürebilir. Gerçek çalışma koşullarında toz ve duman, ağır yük altında çalışabilen Jet-Pulse filtre ünitelerinde filtrelenir. Jet-Pulse filtre üniteleri, filtre elemanlarının basınçlı hava ile temizlenebildiği sistemlerdir. Bu sayede filtre elemanları sürekli temizlenir ve uzun ömürlü olur.

Tüm Jet-Pulse filtre üniteleri aynı değildir. Bomaksan olarak, Jet-Pulse temizleme sistemi üzerine Ar-Ge çalışmalarını tamamlayan ve bu çalışmaları TÜBİTAK tarafından incelenerek geri ödemesiz destek ile ödüllendirilen tek Türk firmasıyız.

Filtre Ünitesine Giren Tozun Ne Kadarı Tutulmaktadır?

Filtre ünitesinde temizlendikten sonra atmosfere veya iç ortama geri verilen havadaki partikül seviyesi, atmosfere veriliyorsa “Emisyon”, iç ortama veriliyorsa “İmisyon” olarak adlandırılır. Filtrelerin %100 verimle çalışması fiziksel olarak mümkün olmadığından, filtre ünitesine gelen toz yüküne ve filtre ünitesinin genel verimine bağlı olarak bir miktar kirlilik tekrar ortama veya atmosfere verilir. Toz tipine bağlı olarak, mevzuatlar ve uluslararası anlaşmalar maksimum emisyon değerlerini belirler. Toz toplama sisteminizin filtre ünitesinden çıkan emisyon ve imisyon değerleri, yerel ve uluslararası mevzuatlarda belirlenen sınırların altında olmalıdır.

Emisyon ve imisyon ölçümleri akredite kuruluşlar tarafından yapılır. Bu kuruluşlar, devletler tarafından denetçi olarak görevlendirilebildiği gibi, firmaların kendi iç denetimlerinde kullanabilecekleri raporları da hazırlar. Toz toplama sisteminin güvenilirliği açısından emisyon ve imisyon ölçümlerinin bağımsız kuruluşlar tarafından yapılması büyük önem taşır.

SONUÇ

Bir toz toplama sisteminin amacı; maruziyet seviyesini mümkün olan en düşük seviyeye indirmek, optimum işletme verimliliğini sağlamak (daha az bakım ihtiyacı, uzun filtre ömrü ve optimum enerji tüketimi) ve izin verilen emisyon değerlerinin altında kalmaktır. Bunlar bir toz toplama sisteminin gerçek performans göstergeleridir. Bu üç kriterin değerlendirilmesi için farklı uzmanlık alanlarına ihtiyaç vardır:

– İç ortam hava kalitesi ve maruziyet seviyesini ölçmek ve değerlendirmek için bir İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı

– Emisyon ve imisyon değerlerini bağımsız olarak ölçmek için akredite bir ölçüm firması

– Etkili, verimli ve yüksek performanslı bir toz toplama sistemi için güvenilir, deneyimli ve uzman bir proje tasarımcısı, üretici ve uygulayıcı

Bomaksan Endüstriyel Hava Filtrasyon Sistemleri, 35 yıllık deneyimiyle toz toplama alanında hizmet vermektedir. Etkili tasarım, üretim ve uygulama konularında destek sağlayabilen Bomaksan, bu alanda 3’ü 1 arada hizmet sunabilen nadir firmalardan biridir.