Toz toplama sistemleri tasarlanırken, kirleticinin açığa çıktığı prosesler dikkatle incelenmelidir. Bu prosesler bazen üretim sürecinin doğrudan bir parçası olabilir, bazen ise üretim sonucu ortaya çıkan toz, duman ve yağ buharı partikülleri kirliliğe neden olur. Prosesin türü ne olursa olsun, filtre ünitelerinin konumlandırılması sistem tasarımı açısından oldukça önemlidir. Filtre ünitesi yerleşimi farklı şekillerde yapılabilir.
Merkezi toz toplama sistemi, farklı emiş noktalarından (davlumbazlardan) toplanan kirli havanın tek bir filtre ünitesine taşınmasıdır. Bu sistemlerde filtre ünitesi hem iç ortamda hem de dış ortamda konumlandırılabilir. Bu başlık altında filtre ünitesinin dış ortamda konumlandırılması stratejisi ele alınacaktır.
Merkezi toz toplama sisteminin dış ortamda konumlandırılmasının bazı avantajları ve dezavantajları bulunmaktadır. Bu avantaj ve dezavantajlar işletmenin ihtiyaçlarına göre değişiklik gösterebilir. Örneğin, bazı durumlar bazı sistemler için avantaj oluştururken, diğer sistemler için dezavantaj olabilir. Bu nedenle filtre ünitesi konumlandırması her sistem için ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Örneğin, dökme malzeme taşıma tesislerinde birçok farklı noktada toz ve kirlilik oluşur. Bu noktalar kırıcılar, konveyör hatları, karıştırıcılar, torba dolum alanları ve boşaltma noktalarıdır. Bu alanlar seri çalışan proseslerdir ve birinin durması durumunda prosesin doğası gereği tüm sistem durur. Bu nedenle bu alanlardan çıkan kirleticiler tek bir merkezi toz toplama ünitesinde filtrelenebilir. Bu tür tesislerde genellikle alan kısıtı yaşanır ve ünitenin dış ortamda konumlandırılması ciddi bir alan tasarrufu sağlar.
Bu yerleşim stratejisinin bir diğer avantajı, birçok farklı kirletici kaynaktan çıkan toz ve dumanın tek bir filtre ünitesi ile toplanabilmesidir. Bu da bakım ve izleme yapılması gereken filtre ünitesi sayısının azalması anlamına gelir. Bu sistemlerin ilk yatırım maliyeti genellikle daha düşüktür.
Yukarıda belirtilen tüm avantajlara rağmen, dış ortamda konumlandırılmış merkezi bir ünitenin bazı dezavantajları da bulunmaktadır.
Merkezi filtre sistemlerinde filtre ünitesinin yatırım maliyeti düşük olsa da, ciddi bir kanal (duct) maliyeti ortaya çıkar. Ayrıca sistem dış ortamda kurulduğunda kanal uzunlukları artar ve sistem maliyeti yükselir. Uzun ve çok sayıda kanala sahip sistemlerde, emiş fanının aşması gereken toplam basınç kaybı doğal olarak yüksek olur. Bu da daha yüksek elektrik tüketimi anlamına gelir. Merkezi filtrenin iç ortamda konumlandırılması durumunda bu maliyetler nispeten daha düşüktür.
Filtre ünitesinin iç ya da dış ortamda konumlandırılmasından bağımsız olarak merkezi sistemlerin bir diğer dezavantajı ise, seri çalışmayan (birbirine bağlı olmayan) sistemlerde filtre ünitesinde bir arıza oluştuğunda tüm proseslerin durmak zorunda olmasıdır. Seri çalışan sistemlerde bu durum bir problem değildir, çünkü herhangi bir proses durduğunda merkezi sistem olsa da olmasa da diğer prosesler de durmak zorundadır. Ancak paralel çalışan sistemlerde prosesler birbirine bağlı olmadığından biri durduğunda diğerleri çalışmaya devam edebilir.
Paralel çalışan sistemlerde merkezi filtre kullanımının bir diğer dezavantajı ise, sistemlerden biri başka bir nedenle durduğunda bile o noktadan emişin devam etmesidir. Bu durum gereksiz enerji tüketimine neden olur.
Özetle, merkezi filtre ünitesi seçimi yapılırken, kurulacak sistemin detaylı şekilde analiz edilmesi gerekmektedir. Bu sayede işletme için en avantajlı çözüm belirlenebilir.
NOT: Merkezi sistemlerde farklı kirletici türlerinin karıştırılmamasına dikkat edilmelidir. Aksi takdirde istenmeyen sonuçlarla karşılaşılabilir.
Merkezi toz toplama sisteminin avantajlarını kaybettiği proseslerde istasyon bazlı toz toplama sistemleri tercih edilebilir. Bu sistemlerde işletme sahiplerinin ilk dikkatini çeken konu, filtre ünitesi, fan ve motor sayısının artmasıdır. İşletme sahipleri başlangıçta bunun işletme maliyetlerini ve yatırım maliyetlerini artıracağını düşünebilir. Ancak çoğu durumda bu doğru değildir. Bazı özel durumlar dışında, istasyon bazlı filtre ünitesi yerleşimleri hem daha düşük yatırım maliyeti hem de daha düşük işletme maliyeti sağlar. Bunun başlıca nedenleri şunlardır:
– Daha küçük çaplı ve daha az sayıda kanal kullanımı (daha düşük ilk yatırım maliyeti)
– Çok daha kısa sürede kurulum (daha düşük ilk yatırım maliyeti)
– Daha kısa kanal hatları sayesinde daha düşük enerji tüketimi (daha düşük işletme maliyeti)