Toz toplama ve filtrasyon sistemlerinde en sık karşılaşılan problemlerden biri olan toz kaçağı, toz ve partiküllerin temiz hava bölümünden dış ortama sızmasıdır. Toz kaçağı meydana geldiğinde, fan çıkışından istenmeyen toz atılır. Bu toz, fan tarafından atmosfere verildiğinde çevreyi kirletir; iç ortama verildiğinde ise üretim tesisini kirletir. Bu nedenle bu problemin önlenmesi için gerekli önlemler alınmalı ve bir durum oluştuğunda hızlı şekilde müdahale edilmelidir.
Burada dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. Toz toplama sistemlerinin %100 filtrasyon verimi ile çalışması mümkün değildir. Toz toplama üniteleri çoğu durumda maksimum 20 mg/Nm³ emisyon değerini garanti eder. Yeni teknolojilerle tasarlanmış filtre ünitelerinde bu değer 5 mg/Nm³ seviyelerine kadar düşürülebilse de, birçok mevcut teknoloji 20 hatta 30 mg/Nm³ emisyon değerine göre tasarlanmıştır. Başka bir deyişle, 50.000 m³/h kapasiteye sahip bir toz toplama sistemi, 50.000 m³ * 20 mg/Nm³ = 1.000.000 mg = saat başına 1 kg tozu fan çıkışından atmosfere verebilir. Bu, günde 8 saat çalışan bir sistemde 8 kg toz anlamına gelir. Bu nedenle toz kaçağı ile yasal olarak kabul edilen emisyon değerleri karıştırılmamalıdır.
Doğru çalışan toz toplama sistemlerinde toz kaçağı bulunmaz. Toz kaçağı, hatalı bir durumun göstergesidir ve müdahale gerektirir. Aşağıda, toz kaçağı durumunda yapılması gereken adımlar ele alınacaktır.
Toz toplama ünitelerinde oluşan toz kaçakları genellikle fan çıkışından gözlemlenebilir. Fan çıkışının düzenli aralıklarla görsel olarak kontrol edilmesi, birçok durumda problemin büyümeden çözülmesini sağlar. Bu nedenle, bakım rutinlerinize fan çıkışlarının görsel kontrolünü eklemeniz önerilir.
Toz toplama ve filtrasyon ünitenizde oluşan toz kaçağı aşağıdaki nedenlerden kaynaklanıyor olabilir:
Filtre ünitelerinde tozu tutan ve havayı temizleyen bileşen filtre medyasıdır (filtre kağıdı, filtre torbası vb.). Aynı zamanda filtre medyası, hava akışına karşı direnç oluşturan en önemli bileşenlerden biridir. Hava, tıpkı elektrik akımı gibi, en az dirençle karşılaştığı yolu tercih eder. Filtre medyasında bir hasar oluştuğunda, toz yüklü kirli hava yüksek dirençli filtre medyasından geçmek yerine daha az dirençle karşılaştığı deliklerden geçer. Bu durum filtre ünitesinde toz kaçağına neden olur.
Filtre elemanları, ünitedeki kirli hava ve temiz hava bölmesini ayıran filtre plakası adı verilen sac plakalara bağlanır. Filtrelerin bu plakaya sıkı şekilde bağlanmasını sağlayan bağlantı elemanlarına filtre flanşı denir. Eğer filtre flanşı hasar görmüşse, filtre plakaya tam olarak oturamaz. Bu durumda kirli hava bu boşluktan sızar ve toz kaçağı oluşur.
Filtre plakası olarak adlandırılan sac plakalar yeterince dayanıklı değilse, filtrelerin ağırlığıyla esneyebilir. Bu durumda filtre flanşları filtre plakayı tam olarak kavrayamaz ve aralıklar oluşur. Bu aralıklardan kirli hava sızarak toz kaçağına neden olur.
Filtre elemanlarının filtre ünitesi içine doğru şekilde monte edilmemesi durumunda da toz kaçağı oluşabilir. Özellikle filtre flanşlarının filtre plakayı tam kavrayamaması en yaygın kaçak nedenlerinden biridir.
Torbalı filtre sistemlerinde “kafes” adı verilen destek elemanları kullanılır. Bu kafeslerin en önemli görevi, torba filtrelerin dik durmasını sağlamak ve formunu korumaktır. Kafes ile torba filtre farklı şekillerde bağlanabilir. Bazı durumlarda bu bağlantı zamanla gevşer ve torba filtre kafesinden çıkarak toz haznesine düşer. Bu durumda toz kaçağı oluşur.
Aşındırıcı özellikteki tozların taşınması ve filtrelenmesi için özel tasarım önlemleri gereklidir. Bu önlemler alınmazsa, aşındırıcı tozlar geçtikleri kanalları ve hatta filtre gövdesini delerek toz kaçağına neden olabilir. Bu tür kaçaklar fan çıkışından değil, doğrudan filtre ünitesi üzerinden gözlemlenir.
Torba filtre, kartuş filtre veya pliseli torba filtre fark etmeksizin, toz kaçağının en yaygın nedeni hasarlı filtre medyasıdır. Bu nedenle, toz kaçağı durumunda ilk yapılması gereken, filtrelerin fiziksel durumunun kontrol edilmesidir. Eğer filtre medyasında veya fiziksel yapısında hasar varsa, filtre ünitesindeki tüm filtre setinin değiştirilmesi önerilir. (Eğer filtre seti 1-2 ay önce değiştirildiyse sadece hasarlı filtreler değiştirilebilir.)
Filtre medyasında belirgin bir deformasyon yoksa ve filtreler düzgün görünüyorsa, aşağıdaki sorulara yanıt vererek bir sonraki adımı planlayabilirsiniz:
– Filtreler ne kadar süredir kullanılıyor? Değişim zamanı gelmiş mi?
– Filtre ünitesindeki diferansiyel basınç sensörü değeri nedir? Son zamanlarda değişim oldu mu?
– Filtre bakım kapakları gevşek, hizasız veya hasarlı mı?
– Filtre bakım kapağı contaları yırtılmış veya düzgün sıkılmamış mı?
– Filtre ünitesi bunkerini kontrol edin. İçinde toz var mı? Yoksa bu toz nereye gidiyor?
– Filtreler doğru şekilde monte edilmiş mi?
– Torba filtrelerde esnek halka flanşlar kafese düzgün oturuyor mu?
– Torba filtre uçlarındaki fazla malzeme sızdırmazlık sağlıyor mu?
– Snap ring flanşlarında eğilme var mı? Fiziksel formu uygun mu?
– Tüm filtre bağlantıları (flanşlar) doğru şekilde yerleştirilmiş ve sıkılmış mı?
– Temiz hava tarafında (clean side) toz var mı? Varsa hangi filtrenin kaçak yaptığını tespit edebilirsiniz.
– Jet-Pulse sistemi devreye girdiğinde toz kaçağı artıyor mu? Artmıyorsa sorun filtrelerden kaynaklanmıyor olabilir. (Basınçlı hava filtrelere çarptığında filtre medyası ve bağlantılar esneyerek kaçak miktarı artabilir)
Hasarlı veya deforme olmuş filtrelerin görsel olarak incelenmesi, kaçağın nedenleri hakkında fikir verebilir. Örneğin; filtre medyasında aşınma var mı? Yüksek sıcaklık nedeniyle yanma veya donma belirtileri var mı? Yanık, kırılganlık gibi durumlar mevcut mu? Kimyasal deformasyon belirtileri var mı? Bu tür gözlemler, aynı problemin tekrar yaşanmasını önleyebilir.
Filtre değişimi yapılmadan önce, temiz hava bölmesinin ve fanın içindeki tozların tamamen temizlendiğinden emin olunmalıdır. Aksi takdirde, filtre ünitesinde kaçak olmasa bile ilk çalıştırmada bacadan toz çıkışı görülebilir ve aslında olmayan bir problem aranabilir.
Toz kaçağı, toz toplama sistemlerinde en sık karşılaşılan problemlerden biridir ve nedenleri genellikle kolay tespit edilip giderilebilir. Eğer toz kaçağı problemi devam ederse, Bomaksan servis ve bakım ekibi ile iletişime geçebilirsiniz.
Bomaksan servis ve bakım ekibi, marka bağımsız olarak gerekli servis ve bakım hizmetlerini sunmaktadır.